احیا

وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ - قرآن ، سوره آل عمران ، آیه 104

احیا

وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ - قرآن ، سوره آل عمران ، آیه 104

بازسنجی روایتی رایج از مفهوم علم دینی

احیا | يكشنبه, ۹ خرداد ۱۳۹۵، ۰۶:۵۸ ب.ظ | ۰ نظر

بررسی انتقادی دیدگاه آقای جوادی آملی در کتاب "منزلت عقل در هندسه معرفت دینی" از سوی دکتر خسرو باقری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

**************

درباره این بازنشر : اندیشه های مطرح شده با عنوان "علم دینی" و "علوم انسانی اسلامی"  در سالهای اخیر  را از دو منظر می توان نقد کرد: از زاویه دید درونی و ازمنظر بیرونی  . از زاویه نخست  یکی یا برخی از روایتهای رایج  مورد نقد و احیانا" مخالفت قرار می گیرد  اما از اصلِ این پروژه یا خاستگاه سیاسی  و کارکردهای  فرهنگی ،اقتصادی و اجتماعی و سیاسی ِآن جانبداری می شود ویا دست کم ،در مورد  این  کارکردها و آن خاستگاه سخنی به میان نمی آید . گاه هم هست که از همین منظر با روایتی خاص از مفهوم علم دینی  مخالفت می شود اما این مخالفت به سود روایت یا روایتهای دیگر است .  اما از منظر بیرونی ،تمامیت پروژه شش- هفت ساله  اخیر و خاستگاه و کارکردهای آن مورد نقد ویا  احیانا" مخالفت قرار می گیرد؛ علاوه  بر اینکه لزوما"  از یکی از روایتها یا اندیشه های  موجود درباره علم دینی جانبداری نمی شود  . اختیار نمودن این منظر می تواند همراه با نقد تک تک روایتها ، هم از جهتِ  صدق و کذب گزاره ها و هم  از حیثِ هستی اجتماعی و سیاسیِ آن روایتها باشد. در این میان ،موضع انتقادیِ «احیا» ونگارنده این سطور ، کاملا" بیرونی است .برنامه مطلوبِ ما، از پروژه مورد نظر ،که  از حدود سالهای 88-89  کلید زده شد، از اساس و به طور کلی متفاوت است ؛ علاوه بر اینکه مخالفت با یکی از روایتها از مفهوم علم دینی ( یا علوم  انسانی اسلامی ) را به سود روایتی دیگر سامان  نمی دهیم .  از آنجا که برخی عیوب پروژه اخیر را در دو موج سابق «تحولخواهی در علوم  انسانی و دانشگاه ها » در سالهای  نخست بعد از انقلاب و در سالهای اولیه  دهه هفتاد نیز  می توان دید ، مخالفتِ  نگارنده این سطور  ،به نحو فی الجمله ،به سابقه  پروژه فعلی  نیز تسری پیدا می کند. پُر واضح است که می توان و می باید  از تأثیر گذاری دین بر علم  و روابط متقابل علم و دین (یا آنچنان که استاد شهید مطهری گفته است از روابط متقابل علم و ایمان  ) سخن گفت . انتخاب  عنوان «علم دینی» و «علوم انسانی اسلامی » نیز برای بحث از این «رابطه » ، فی حد ذاته مشکلی ندارد؛ اما بهتر است به خصوص در بافتارِ سیاسیِ موجود ، این تعابیر را به کار نبریم و بحث را ( آنچنان که پیش از این در نقد گفتار آقای مصباح در همین سایت به کار برده شده ) حول مسئله علم و دین (یا رابطه  متقابل میان این دو ) سامان دهیم .این ساماندهی نیازمند بازتفسیر و بازسازیِ مسئله دیرین و ارائه پاسخهای   «بازسنجی  شده »  و بهنگام است . 

و بالاخره  اصل راهنما برای ما  چه در این بحث  و چه در دیگر  بحثها این است: « حتی بهترین سخنان را به گونه ای باید گفت که در خدمت جهل و جور در نیاید» .

لینک دریافت مقاله آقای دکتر باقری در ادامه آمده است/امیر حسین ترکش دوز

دریافت مقاله دکتر خسرو باقری

  • ۹۵/۰۳/۰۹
  • احیا